تجلي اوصاف گمشده بشريت در وجود علي (ع)
حضرت امير المؤمنين ـ عليه السلام ـ از آن بشريت است. حضرت علي ـ عليه السلام ـ  از آن ابديت است اصول حضرت امير المومنين گم شده بشريت است. فرمايشات حضرت علي، گم شده هميشگي بشريت است. سيره حضرت اميرالمومنين تجسم عالي ترين آرزوهاي بشري است . در يك چنين شبي ضربت بر فرق بشريت خورده است.
يا امير المومنين، مصيبت تو نه تنها مسلمانان بلكه بشريت را منهدم نمود و اين ضربت، ضربتي بود كه بر پيكرة بشريت خورد و لذا در هر جا كه چهره و شخصيت حضرت علي به تصوير كشيده شده است، ابناء بشر غض نظر از مذهب، اظهار ارادت به ساحت امير المومنين نموده‌اند.
آن سخناني كه غير مسلمانان درباره حضرت گفته‌اند، خيلي شنيدني و خواندني است. در واقع بشريت امير المومنين را  از دست داد آنهايي كه در دين اسلام نيستند اما با سيره مبارك حضرت امير المومنين آشنا هستند مي‌دانند اين اوصاف، اوصاف گم شده بشريت بود كه از دست رفت.
اگر كسي بخواهد اين اوصاف را زيارت كند، بايد بداند كه اين اوصاف يك بار ديگر در عرصه وجود نشان داده خواهد شد. اين آمال و آرزوها بار ديگر لباس عمل خواهد پوشيد. اما در وجود چه بزرگواري خود را نشان خواهد داد؟
ائمه ما هيچكدام مامور نبودند در تمام شئون مثل حضرت علي ـ عليه السلام ـ زندگي كنند، امّا حضرت صاحب العصر و الزمان طبق روايات اهل بيت ، سيره‌اش سيرة علي، لباسش لباس علي، پوشش حضرت پوشش علي، غذاي ايشان غذاي علي، و حكومت ايشان مثل حكومت حضرت علي خواهد بود بالاخره بشريت در اين آرزوي خود ناكام نخواهد ماند " وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ " (انبياء 105)
قائم  اهل بيت ما استثناء است!
" عَنْ حَمَّادِ بْنِ عُثْمَانَ قَالَ حَضَرْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع وَ قَالَ لَهُ رَجُلٌ أَصْلَحَكَ اللَّهُ ذَكَرْتَ أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ع كَانَ يَلْبَسُ الْخَشِنَ يَلْبَسُ الْقَمِيصَ بِأَرْبَعَةِ دَرَاهِمَ وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ وَ نَرَى عَلَيْكَ اللِّبَاسَ الْجَدِيدَ فَقَالَ لَهُ إِنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ع كَانَ يَلْبَسُ ذَلِكَ فِي زَمَانٍ لَا يُنْكَرُ عَلَيْهِ وَ لَوْ لَبِسَ مِثْلَ ذَلِكَ الْيَوْمَ شُهِرَ بِهِ فَخَيْرُ لِبَاسِ كُلِّ زَمَانٍ لِبَاسُ أَهْلِهِ غَيْرَ أَنَّ قَائِمَنَا أَهْلَ الْبَيْتِ ع إِذَا قَامَ لَبِسَ ثِيَابَ عَلِيٍّ ع وَ سَارَ بِسِيرَةِ عَلِيٍّ ع " ( الكافي  ج1 ص411)
 جناب حمّاد مي فرمايد: وارد محضر امام صادق ـ عليه السلام ـ شدم و عرض كردم: اصلحك الله به ما گفته‌اند كه حضرت علي لباسهاي خشن و ارزان قيمت 4 درهمي مي‌پوشيد، اما شما لباس گران قيمت پوشيده‌ايد حضرت فرمودند: علي بن ابي طالب زماني كه اين لباس را مي‌پوشيدند، آن لباسها مورد انكار نبودند، اگر من آن لباسها را بپوشم، لباس شهرت مي‌شود، بهترين لباس هر كس لباس اهل زمان خودش است. اما خداوند يك بزرگوار را استثنا كرده است و آن يك شخص، قائم ما اهل بيت است ، زماني كه قيام كند لباس علي را خواهد پوشيد و به سيره اميرالمؤمنين زندگي مي‌كند.
تجلي سيره حضرت امير در وجود مبارك صاحب الامر (عج)
و لذا چطور گرما وسرما به خانه‌ها وارد مي‌شود به دست مبارك آقا صاحب الزمان وبه بركت امير المومنين وارد خانه‌ها خواهد شد، اميرالمؤمنين عليه السلام آرزوهاي زيادي داشتند ، اما نتوانست به آنها برسد ، حضرت مي‌فرمودند: اگر حكومت من محكم شود ، چيزهائي را تغيير خواهم داد و حدود بيست و چند مورد را مي‌شمارند ،‌ چيزهائي كه عليه پيامبر تغيير داده‌اند ،‌ از روي عمد هم تغيير داده‌اند و همه اينها بايد به جاي اصلي خودشان بازگردند. اما شيعه خون گريه مي‌كند چون ضربتي كه امشب بر فرق مبارك حضرت خورد ، تمام عالم اسلام را عليه علي شورانيد و اجازه نداد حضرت به آمال و آرزوهاي خود برسد. اما سيره فرزند ايشان  ،‌ آقا صاحب الزمان ،‌سيره اميرالمؤمنين است. اميرالمؤمنين عليه السلام فرمود : خداوند بر آنهايي كه حكام عدل‌اند واجب كرده است تا خودشان را با ضعيف‌ترين افراد جامعه تنظيم كنند ،‌اين سيره را حضرت صاحب الامر انجام خواهند داد. كيست كه الان زندگي خودش را با زندگي پايين‌ترين طبقه جامعه تنظيم كند؟ امام جعفر صادق عليه السلام مي‌فرمايند "  فَوَ اللَّهِ مَا لِبَاسُهُ إِلَّا الْغَلِيظُ وَ لَا طَعَامُهُ إِلَّا الْجَشِبُ وَ مَا هُوَ إِلَّا السَّيْف‏" (بحارالأنوار ج52 ص354 ) به خدا قسم لباس او لباس كهنه و طعام او ، طعام خشن و درشت خواهد بود ، چنانچه سيره آقا اميرالمؤمنين اين چنين بود.
حضرت امير، سرچشمه فضيلت
بحث امروز ما ، بیان اصول امیر المومنین در قالبهای کوچک است شما  دشمن ترین فرد نسبت به اسلام را پای این اصول بنشانید ، ببینيد آيا عاشق این اصول می شود یا نه؟ ببینيد آيا عاشق علی می شود یا نه ؟ جرداق مسیحی می‌گوید : " مَاذا علیکِ یا دُنیا لو حشت التقوَاک فأعطیک علیا فِی کُلِّ زَمَنٍ عَلیا عَقلَه و قَلبَه و لِسَانَه و عَینَه " : ای دنیا چه می شود تو را که همه قوایت را جمع کنی و دوباره در هر زمانی انسانی مثل علی را بیاوری آیا این امکان پذیر است ؟ نه  امکان ندارد چون شاگرد بدون استاد وجود ندارد و بدون پیغمبر ، علی وجود نخواهد داشت .
جناب جرداق مسیحی از يك شاعر مسیحی، شعری را در اول کتابش نقل می‌کند اگر به من بگوئید تو بجاي اينكه پاپ را تعریف کنی چرا علی را تعریف کرده‌ای؟ بدانید که گمشده من فضیلت است جستجوها کرده ام ، تفحص ها نموده ام ، بیابانها را سیر کرده‌ام در نهایت سر چشمه فضیلت را در علی یافته‌ام براي کتاب شريف الغدير مرحوم علامه اميني چندين تقريض نوشته‌اند كه بعضي از آن نويسندگان غيرمسلمان بوده‌اند. نويسندگان مسيحي نيز در اول این کتاب نوشته به مسلمانان خطاب نموده است که غدیر شما ، غدیر نبود ، دریا بود ، اگر اجازه می دادند تمام دنیا را سبز و آباد می کرد .
فطرت حضرت علی - علیه اسلام - را می خواهد " أَوْجَبْتَ رِئَاسَتَهُمْ فِي فِطَرِ الْمُكَلَّفِين‏ " (بحارالأنوار ج99 ص115 ) خداوند متعال ریاست شما را در فطرت تمامی مکلفین قرار داده است .
کتابی است از ابو حیان تو حیدی که در آن شعری از یک نصرانی نوشته شده است .
یقولون ماذا للنصاری تحبهم  ....  و ....  اعاجم
فقُلتُ لَهُم اِنِّی لَاَحسِبُ حُبَّهُم سَرَی فی قُلوبِ الخَلقِ حتَّی البَهَائِمِ
من گمان می کنم محبت اهل بیت نه تنها در ميان انسانها بلکه در تمام حیوانات اين محبت جریان دارد
ذكر فضائل علي ـ عليه السلام ـ از زبان دشمنان حضرت
معاویه و عمر وعاص و یزید در یک جائی جمع شده اند و می گویند بیائید علي را وصف كنيم؛ معاويه گفت:
خَیرُ البَریةِ بعد اَحمَد حَيدرٌ                       وَ النَّاسُ اَرضٌ و الوَصِی سَمَاءُ
بهترین مردم بعد از احمد ، حيدر است در حالی که مردم زمین اند و وصی، آسمان است
عمرو عاص گفت : نشد نتوانستی علی را آنگونه که هست وصف کنی.
عمرو عاص :
کَمَلیحَةٍ شَهِدَت لَها ضَرَّاتُها               فُالحُسنُ ما شَهِدَت  بِهِ الضَّرَّاءُ
خانمی که هووی زیبا دارد شهادت دهد به و هووی زیبایش ، پس زیبایی و حسن آن است که به آن حسن هوو شهادت دهد .
یزید گفت : هیچکدام نتوانستید ، حق علی را ادا کنید : در فضیلت علی همین بس که شما دو نفر که به خون او تشنه  بودید ، جمع شده اید و در مدح او شعر می گوئید .
و مَنَاقِبُ شَهِدَ العَدُوُّ بِفَضلِهَا                              و الفَضلُ ما شَهِدَت بِهِ الاَعدَاءُ
اصول حضرت علی - علیه السلام -
1ـ حساسيت نسبت به بيت المال:
حضرت وارد بیت المال می شدند وقتی خارج می شدند می فرمودند :  " الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَخْرَجَنِي مِنْهُ كَمَا دَخَلْتُهُ " (بحارالأنوارج40 ص321 ) حمد آن خدائی را که همانطور که مرا داخل بیت المال کرد همان طور مرا خارج نمود . آیا گمشده بشر همين نيست، انسان وارد مسئوليت شود و همان طور كه وارد شده است خارج نمود آيا سراغ دارید ؟ تاریخ این فرمایش را از زبان علی نوشته است .
وارد کوفه شدند و فرمودند : اي اهل کوفه ، یک مرکب دارم به همراه یك غلام و مقداری اثاثیه اگر زمانی که از کوفه خارج می شوم بیشتر از اینها همراهم بود، من به شما خیانت کرده ام . آیا بشریت بدنبال این نیست ؟
حضرت فرمودند : قسم به خداوند ، که نباتات را از زمین می رویاند ، اگر از گرسنگی بمیرم محال است شکم را از روی خیانت به بیت المال آلوده کنم . آیا گمشده بشریت این نیست .
دفاع از حقوق مظلوم و ظلم ستيزي
عبارت" الذَّلِيلُ عِنْدِي عَزِيزٌ حَتَّى آخُذَ الْحَقَّ لَهُ وَ الْقَوِيُّ عِنْدِي ضَعِيفٌ حَتَّى آخُذَ الْحَقَّ مِنْه‏" (بحارالأنوار ج39 ص351 )، باید بر سر در سازمان ملل نوشته شود . بشر به دنبال این است ، حضرت می فرماید : ذلیل نزد من عزیز است تا حقش را گرفته به دستش دهم و قوی نزد من ضعیف است تا حق مظلوم را از گلوی او بیرون کشیده به مظلوم دهم .
آیا این اصول و قواعد ابدیت ندارند ؟ آیاتاریخ علی را از یاد خواهد برد ؟ آیا زمان می تواند به جنگ با علی بپردازد ؟ آیا زمان می تواند علی را کهنه کند ؟
حضرت می فرمایند : قسم یه خدا : "  وَ اللَّهِ لَأَنْ أَبِيتَ عَلَى حَسَكِ السَّعْدَانِ مُسَهَّداً أَوْ أُجَرَّ فِي الْأَغْلَالِ مُصَفَّداً أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَلْقَى اللَّهَ سُبْحَانَهُ وَ تَعَالَى وَ رَسُولَهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ظَالِماً لِبَعْضِ الْعِبَادِ وَ غَاصِباً لِشَيْ‏ءٍ مِنَ الْحُطَام‏ ‏" (مستدرك‏الوسائل ج12 ص97) اگر دست و پایم را ببندند و روی خارها بکشانندم یا زنجیر کرده بکشند محبوب تر است از اینکه خدا و رسولش را روز قیامت در حالیکه ظالم هستم ملاقات کنم  آیا کسی هست با ابدیت این چنین معامله کند ؟
برقراري تساوي حقوق
گم شده بشر همین است . آیا کسی هست که چنین معامله ای با ابدیت بکند ؟ ای جوانان عزیز ، ای عاشقان علی ، ای کسانی که می خواهید در این شب به جمال علی نگاه کنید ، با جمله ای من علی را براي شما تصویر می کنم .علی اولین روزی که به حکومت رسید آمدند که حقوق بدهند وقتی همه آمدند " اخذ هو ثلاثه دنانیر و مولاه قنبر ثلاثه دنانیر " دیدندکه حضرت سه دینار برای خودشان برداشتند
و سه دینار هم به قنبر دادند آیا تاریخ نشان داده است که فردی والی باشد اما با خادم خود به صورت یکسان از امکانات اجتماعی بر خوردار شود . نه تنها از جهت حقوق بلکه در امکانات اجتماعی هم این طور بود . فقط این موضوع در مورد امیر المومنین - علیه السلام - مصداق دارد تاریخ چنین شخصی را سراغ ندارد .
به عمرابن عبد العزیز گفتند : علی را تعریف کن . گفت : بعد ازعلی خلفای قبلي فراموش شدند و همه  خلفای بعدی را به مشکل انداخت . هر کسی بعد از علی آمد و به او گفتند که به علی نگاه کن  خلیفه  بايد مثل علی باشد .
یعقوبی در تاریخ می نویسد : یک زن عرب آمد و به حضرت گفت : یا علی من عرب هستم و کنیز من عجم است . شما به من هم سه دینار داده اید و به کنیز من هم سه دینار داده اید -یعنی روح جاهلیت و تبعیض کاملاً در جامعه حاکم بود - حضرت یک خاشاکی را از روی زمین برداشتند و فرمودند : من  تمام قرآن را خواندم ولی به اندازه این خاشاک، هم تفاوتی بین ولدا اسماعیل و ولد اسحق ندیدم . و در روایتی دیگر است که حضرت فرموده اند : به اندازه" جَنَاح بَعُوضَة "يعني  بال مگس  تفاوتی بین ولد اسماعیل و ولد اسحق ندیدم .آیا این اصل کهنه شدنی است؟ آنگاه که ام هانی خواهر حضرت اعتراض کردند : که چرا به من و کنیزم به يك اندازه  حقوق می دهی ومرا همردیف او قرار دادی ؟ علی - علیه السلام - فرمودند : " أَيُّهَا النَّاس‏ إِنَّ آدَمَ لَمْ يَلِدْ عَبْداً وَ لَا أَمَة " ( الكافي ج8 ص69 ) آدم نوکر وکنیز نزاده است . همه آزاد زاده شده اند . این چه جمله ای است می گویی ؟ که او کنیز است و من حريه آزاد . آیا می توان در مقابل چنین اصلی ایستاد ؟ این اصل آیا نمی تواند دنیا را سحر کن ؟ در روایت دیگری هست که یک نفر به حضرت اعتراض کرد وگفت: " انا عربیه و هذه من الموالی " من زن عرب هستم و این موالی است تو به یک چشم به هر دو ی ما نگاه می کنی . در روایت است که " رفع من التراب کفین " حضرت دودستشان را پر از خاک کرد و فرمودند : " لا افرق بین هذه التربه و هذه التربه " بین این خاک و آن خاک من تفاوتی نمی بینم . مولا خودشان در اول خلافتشان فرمودند : مرا به خلافت آوردید اما کار من طوری است که نه مغز شما قادر به درک آن است و نه قلب شما توان تحمل آن را دارد .
در حال حاضر هم عقل قادر به حمل این مطالب نیست ، نمی تواند این مسأله را حل کند . امیرالمومنین - علیه السلام - سه مانع و سد بزرگ راكه  در مقابل عدالت اجتماعی بودند ، شکستند .که هیچ کس نه قبل از این توانسته آنها را بشکند و نه بعد از این تا زمان ظهور حضرت صاحب الامر -عجل الله تعالی فرج الشریف - قادر به شکستن آنها خواهدبود .
رفع موانع بزرگ گسترش عدالت اجتماعي
اول - عدم توجه به عواطف فاميلي
اولین مورد از این موانع ، سد بسیار مستحکم عواطف فامیلی می باشد . مگر والی می تواند به فامیل نه بگوید ؟ عواطف فامیلی که اجازه نمی دهد .
امیر المومنین می فرمایند : برادرم عقیل به خانه من آمد وقتی به بچه های او نگاه کردم دیدم که از گرسنگی چنان سیاه و شکسته شده اند که گویی از  خم رنگرزی بیرون آورده اند " شأتاً غبری " چه کسی می تواند در این حالت از عواطف فامیلی و برادری بگذرد ؟ چه کسی می‌تواند در مقابل عاطفه برادری ، نه بگوید ؟الان گم شده دنیای امروز همین است . آقا زاده ها را می بینی که مثلاً در فلان کشور سفیر و دیپلمات هستند ،مشغول تحصیل هستند ، این زمینه و بستر از کجا برای اینها فراهم شد؟! با این وضع نمی شود حکومت کرد .فقط مولا علی -علیه‌السلام - است که وقتی به بچه برادر خود با آن وضع اسف بار نگاه می کند، نه تنها این مسائل نمی تواند عواطف او را تحریک کند تا به عدالت پشت پا بزند بلکه آهنی را در آتش گداخته می کند و به دست عقیل نزدیک می کند . دنیای امروز عاشق این فرهنگ است .
دوم - مبارزه با بهره منديهاي بي جا از بيت المال
حضرت به مالک اشتر می نویسند : مالک انسانهای زیادی اطراف مالی جمع می شوند در این افراد استعتار وجود دارد یعنی برتری جویی ، تطاول وجود دارد یعنی گردن کلفتی می کنند "قلت انصاف فی معامله " با مردم درست رفتار نمی کند .ای مالک تو را به مصر می فرستم تا بروی ریشه چنین آدمهایی که در اطراف والی جمع می شوند بکنی . آیا گم شده دنیای امروز این نیست ؟
حضرت می فرمایند " فَاحْسِمْ مَادَّةَ أُولَئِكَ بِقَطْعِ أَسْبَابِ تِلْكَ الْأَحْوَالِ وَ لَا تُقْطِعَنَّ لِأَحَدٍ مِنْ حَاشِيَتِكَ وَ حَامَّتِكَ قَطِيعَة " (نهج‏البلاغة  نامه53)تو را می فرستم برو چنین کار هایی را از بین ببر . و مالک اشتر هم این کار را کرد . کدام والی بود  که در اطراف او یک عده حاشیه نشین در اثر بعضی امکانات به نان و نوایی نرسند ؟
سوم - رفع موانع بين مردم و سران حكومتي 
وقتی مظلومی می آمد که حرفش را به علی بگوید حضرت به نگهبان می فرمودند : بیرون بروچون ممکن است این شخص از ترس تو نتواند سخنش را بگوید . آیا دنیا عاشق یک چنین شخصی نمی شود ؟
گفتند یا علی چرا نگهبان رابیرون می کنی ؟ فرمودند : خودم از پیامبر - صلی الله علیه و آله و سلم - شنیدم " لَنْ تَقَدَّسَ أُمَّةٌ لَا يُؤْخَذُ لِلضَّعِيفِ فِيهَا حَقُّهُ مِنَ الْقَوِيِّ غَيْرَ مُتَعْتَع‏ " (بحارالأنوار ج33 ص608 )پیامبر فرمودند: در امتی که حق ضعیف در نهایت قاطعیت از قوی گرفته نشود آن امت قداست پیدانمی کند .
اگر این نگهبان اینجا بماند آن مظلوم از ترس نمی تواند حرفش را بزند بگذارید مردم راحت باشند .این سیره و سخن علی است .
به علی بن حاتم که شاگرد علی بود گفتند که علی را تعریف کن . گفت : " لَا يَطْمَعُ الْقَوِيُّ فِي بَاطِلِهِ وَ لَا يَيْأَسُ الضَّعِيفُ عَنْ عَدْلِه‏ " (بحارالأنوار ج33  ص274) علی طوری بود که هیچ قوی طمع نمی کرد  علی را در باطل بیاندازد و هیچ ضعیفی از عدالت او مأیوس نبود . وقتی علی در محراب بود زنی در مسجد فریا زد ای دادرس مظلومان ! دیدند که زانوان علی در محراب عبادت در حال نماز لرزید .

چهارم - مبارزه با بي عدالتي
جرداق مسیحی می گوید : هیچ طوفانی نتوانست علی را متزلزل کند مگر آه مظلوم . من جمله دومی به این  سخن اضافه می کنم و آن اينکه : مگر آه مظلوم و خوف از خداوند .
 همان علی که شبها درمحراب عبادت " ِ يَتَمَلْمَلُ تَمَلْمُلَ السَّلِيم‏ " (مستدرك‏الوسائل ج11 ص238) مانند شخص مار گزیده در محراب به خود می پیچید در یک چنین شبی بود که ناگهان برق شمشیر در محراب درخشید و قاتل گفت " الحکم لله لا لک یا علی " ونتوانستند چنین شخصی را با چنین شعارهایی تهدید بکند .
امیر المومنین (ع) به مالک می گویند : " وَ آسِ بَيْنَهُمْ فِي اللَّحْظَةِ وَ النَّظْرَةِ وَ الْإِشَارَةِ وَ التَّحِيَّةِ حَتَّى لَا يَطْمَعَ الْعُظَمَاءُ فِي حَيْفِك‏ " ( نهج‏البلاغة  نامه46) ای مالک به مصر می روی و  عدالت  ایجاد می کنی ، در نگاه کردن به اشخاص ، معامله کردن با آنها و همه را به یک چشم نگاه بکن . هیهات که یک چنین عدالتی را کسی بتواند بیان بکند . این عدالت فقط مخصوص علی و پرورش یافتگان مکتب او بود .
آقا رسول الله در چند روز آخر عمر شریفشان هم که به زحمت وبا کمک دیگران راه می رفتند هر روز به خانه یک از همسرانشان می رفتند . وقتی از ایشان می پرسیدند که چرا با این وضع جسمانی هر روز به خانه یکی می روید می فرمودند : من باید عدالت را در بین آنها اجرا کنم و هر مقدار که در خانه یکی ماندم باید همان مقدار در خانه ديگري بمانم پس مسلماً شاگرد يك چنين شخصي انساني مثل مولا علي (ع ) مي شود كه به مالک می نویسند : " وَ لَا تَكُونَنَّ عَلَيْهِمْ سَبُعاً ضَارِياً تَغْتَنِمُ أَكْلَهُمْ " (نهج‏البلاغة  نامه 53)وقتی والی هستی مثل یک حیوان درنده نباش که بگویی عجب گوشتی به دستم افتاده و گوشت آنها را بخوری . چون کسانی که در مقابل تو هستند یا با تو هم مذهب هستند " اما لک اخ فی الدين  او نظیر لک فی الخلق " و یا در آفرینش با تو یکی هستندو انسان هستند . امیر المومنین یک شخص انسان محور هستند ، وقتی یک فرد انسان است در نزد حضرت حرمت دارد .
حضرت می فرمایند " لَيْسَ لِلَّهِ فِي عِبَادِهِ أَمْرٌ إِلَّا الْعَدْلُ وَ الْإِحْسَانُ " (بحارالأنوارج5 ص198)خداوند از بشر  دو مطلب می خواهدیکی عدل و دیگری احسان اگر این دو در جامعه محقق شود کارها درست می شود . عدل یعنی اینکه بشر در جای بشریت بنشیند . وقتی عبد هستی وظیفه ای در برابر مولای خود داری و بايد وظیفه بندگی را اجرا کنی . وظیفه بندگی این نیست که شب نوزدهم ماه رمضان بیایی و در مسجد بنشینی و بعد از آن این مسائل را فراموش کنی ، وظیفه عبودیت این نیست که در ماه رمضان روزه بگیری اما این عبودیت، خود را در مراسم عروسی تو نشان ندهد ، در بازار و اداره  نشان ندهد . اگر این مسائل باشد تو در موضع بندگی قرار نگرفته ای .اگر دو مورد عدل و احسان محقق شود دین انسان کامل می شود و آنچه که خداوند از ما می خواهد محقق شده است .
پنجم : مقابله با تبعيض 
در زمان مولا علی یک روز بیت المالی از بصره به کوفه آوردند که درّ میان آنها یک در بسیار قیمتی و با ارزش وجود داشت . ام كلثوم  وقتی این درّ را دید عرض كرد : پدر! ، اجازه می دهید من از این در به عنوان زینت  استفاده بکنم . حضرت فرمودند : نه این درّباید در بیت المال بماند. ام‌کلثوم پرسیدند چرا ؟ حضرت   فرمودند " لیس الی ذلک سَبِِیل " محال است که من این در را به تو بدهم . " حَتَّى لَا تَبْقَى امْرَأَةٌ مِنَ الْمُسْلِمِينَ إِلَّا وَ لَهَا مِثْلُ مَا لَكِ " (بحارالأنوار ج40 ص106 ) اگر تمام زنان مسلمان امکان داشته باشند که از چنین دری استفاده کنند آن وقت به تو اجازه استفاده از این در را خواهم داد . آیا این جمله حضرت کهنه شدنی است ؟ آیا روزگار باعث فرسودگی آن می شود ؟ مولا علی باهمين سخنان وفرهنگ زنده مانده اند . همین سخنان و فرهنگ زنده مانده اند .
حضرت وقتی می خواستند بیت المال را تقسیم کنند کوفه را به هفت قسمت تقسم کرده بودند همه بیت‌المال را هفت قسمت می کردند و در میان مرد م پخش می کردند حتی نان خشکی هم اگر بود آن را هم تقسیم می کردند گاهی صنعت کاران که مالیات به بیت المال می دادند می‌شد که مثلاً سوزنی را بعنوان مالیات می دادند حضرت آن سوزن را هم تقسیم می کرد .
حتی وقتی که فرزندانشان می خواستند که سهم خود را یک ساعت را زودتر از ساير مردم کوفه بردارند - نه اینکه اضافه تر بلکه زودتر - حضرت غضبناک و متغیر  شدند یعنی اینکه  حتی اجازه نمی دادند فرزندانشان یک ساعت زودتر از بیت المال بهره مند شوند .
الان در جامعه ما افرادی وجود دارند که عنوان و پست بزرگی دارند اگر این افراد بیایند و با استفاده از این عنوان مثلاً وامی ازبانک بگیرند در حالی که دیگران نمی توانند اینکار رابکنند، آیا این درست است که برای یک وام ازدواج مردم اين همه  اینجا و آنجا بروند ونتوانند بگیرند اما آنهایی که خواص جامعه اندو دستشان در استفاده از بیت المال باز است بتوانند راحت این کار را بکنند .
سخن حضرت استفاده یک ساعته ویا دقیقه اي  و لحظه ای است .كه اگر حتی این مسائل را در اروپا و در پارلمان اروپا هم بگویی از آن استقبال می کنند برخلاف حرف آن فردی که گفته است که باید مجسمه معاویه را درست کرد، چون معاویه اگر معاویه نبود اروپا هم نبود و اگر علی سر کار می ماند غدیر علی همه جا را فرا می گرفت .
سؤالي كه اينجا مطرح مي شود اين است كه شخصي كه حكومت داري مي كند اگر دانه درشت نشناسد و در مقابل دانه درشت ها خاضع نباشد آیا دنیا عاشق چنین شخصی نمی شود ؟
در زمان عثمان مردم جمع شدند تا او را بکشند علی را فرا خواند گفت : یا علی از این مردم برای من مهلت بگیر . " كَلِّمِ النَّاسَ فِي أَنْ يُؤَجِّلُونِي حَتَّى أَخْرُجَ إِلَيْهِمْ مِنْ مَظَالِمِهِم‏ " (بحارالأنوار ج31 ص488) یا علی با مردم صحبت کن تا مهلتی بدهند که هر ظلمی انجام داده ام جبران بکنم .
حضرت فرمودند : " مَا كَانَ بِالْمَدِينَةِ فَلَا أَجَلَ فِيه ‏" آن کسی که در مدینه است برای او مهلت نداری . یعنی درمدینه هستی کارت را اصلاح بکن . " وَ مَا غَابَ فَأَجَلُهُ وُصُولُ أَمْرِكَ إِلَيْهِ " آن  کسی که از مدینه فاصله دارد تا زمانی که دستور توبه او برسد همان قدر مهلت داری .خدایا دنیا حیران این قاطعیت و عدالت است .علی در مسئله حکومت نه خواهر می شناسد نه برادر و نه داماد .
عبد الله بن جعفر که داماد حضرت بود در شرایط سختی زندگی می کرد ولی حضرت حتی یک دینار هم از بیت المال به داماد ودخترش اضافه تر نمی دادند .
مبارزه با مصلحت انديشي هاي غيرتوحيدي 
دومین سد و مانعی که علی آنرا شکست - هیهات که کسی بتواند آن را بشکند - سد مصلحت بود. این سد مصلحت را که علی شکست تمام کشور اسلامی را به هم زد . فریاد زدند  و گفتند: یا علی " الوحده ، الوحده " تواتحاد را به هم زدی . حضرت فرمودند : من اتحاد نمی خواهم بلکه عدالت می خواهم گفتند : یا علی حکومت را به نابودی کشاندی . حضرت فرمودند : من حکومت بدون عدالت نمی خواهم . هر کسی هم که حرفی می زد حضرت برای او از توحید حرف می زدند و می فرمودند : به
من بگوئید مگر زمانی که پیامبر مبعوث شد یک نفر نبود ؟ پس چطور شد "فکثره الله " خداوند یک نفر را زیاد کرد . بگذارید همه فرار کنند و من تنها بمانم درنهایت مانند پیامبر می شوم. هر چه ایشان گفتند : یا علی مدارا کن . حضرت فرمودند : به خدا قسم اجازه نمی دهم معاویه دو روز روی کار بماند . معاویه برای حضرت پیغام فرستادند که شما مرا تثبیت کنید من با تو بیعت می کنم . اگر حضرت این کار را می کردند که دیگر جنگ صفین ایجاد نمی شد . وقتی مغیره این پیام را شنید فوراً نزد حضرت رفت و گفت : یا علی فرصت خوبی دستتان افتاده است معاویه می گوید مرا تثبیت کن و من با تو بیعت می کنم . بیائید این کار را بکنید وقتی حکومت تثبیت شد معاویه را بر می داریم . حضرت سؤال کردند : اگر در این مدت که برای تثبیت حکومت سپری می شود من مُردم ، چه جوابی باید به خداوند بدهم .
ای جوانان عزیز که امشب برای  عرض ادب خدمت مولا آمده اید شما را به خدا قسم می دهم که خود را شبیه علی بکنید . علی خیلی با صفاو طاهر بود علی علاقه زیادی به شیعه خود دارد .
علی (ع) یک روز بعد از نماز مغرب و عشا سریع از مسجد خارج شدند .یاران هم به دنبال ایشان آمدند . وقتی در کوچه به محل تاریکی رسیدند حضرت برگشتند و به چهره آنها بدقت نگاه کردند و فرمودند : شما ها کيستید ؟ گفتند : ما شیعه شمائیم . حضرت با دقت نگاه کردند و فرمودند : من چهره شیعه در شما نمی بینم . شیعه بی نماز نمی شود، شیعه شراب نمی خورد .
امام رضا (ع) وارد مجلس شدند در حالی که غرق عرق  بودند سؤال كردند : آقا چه شده است ؟ فرمودند : در راه که می آمدم دیدم که یکی از شیعیان شراب می خورد .
شیعه مال دیگران را نمی خورد . شیعه به ناموس مردم چشم نمی اندازد . شیعه لقمه حرام به منزل نمی آورد . شیعه به بیت المال دست نمی برد . شیعه رشوه نمی گیرد .
شیعه امیر المومنین استثنایی است . " وَ إِنَّ شِيعَتَكَ عَلَى مَنَابِرَ مِنْ نُورٍ " (بحارالأنوار ج37 ص272)در قیامت شیعه علی بر روی منبري از نور می ایستد . " وَ إِنَّ الْمَلَائِكَةَ لَخُدَّامُنَا وَ خُدَّامُ مُحِبِّينَا " (بحارالأنوار ج26 ص335 )آقا رسول الله فرمودند : یا علی ملائک خادم تو وشیعیان تو مي باشند .
انشاءالله که امشب خود راتکاني بدهیم و خود را شبیه مولا بکنیم .
آقای بهجت همیشه می گویند:
" وَ کُلٌّ یدَّعِی وَصلاً بِلَیلَي                   وَ لَیلَي لایقِرُّ لَهُم بِذَاكَا  "
خیلی ها می گویند لیلا ، لیلا ، لیلا . اما لیلا با گوشه چشمی هم نگاه نمي کند . لیلا که انسان بد قیافه را   نمی خواهد تو هم قیافه ات را طوری درست بکن که مولا علی به تو نگاه بکند وقیافه تو مناسب و شایسته نگاه مولا باشد .انشاء الله که امشب باعنایت خاص مولا علی(ع ) قلب شیعیان منور شود .
" وَ هُمُ الَّذِينَ يُنَوِّرُونَ قُلُوبَ الْمُؤْمِنِين‏ " ( الكافي ج1 ص195 ) حضرت فرمودند : ائمه واسطه فیضی جهت روشنی قلوب مومنین می شوند .